Zamgławianie szklarni i tuneli foliowych mgłą wodną
Zamgławiacz do szklarni kojarzy się czasem z opryskiwaczem do środków ochrony roślin, ale my montujemy stałą instalację, która rozpyla pod dachem samą wodę jako bardzo drobną mgłę. Taki system zamgławiania chłodzi szklarnię w upały i podnosi wilgotność, gdy powietrze jest za suche dla roślin, a liści przy tym nie moczy.
Systemy zamgławiania projektujemy, montujemy i serwisujemy w szklarniach, tunelach foliowych i rozmnażarkach, w których ukorzenia się sadzonki. Dobieramy pompę, dysze, sterowanie i uzdatnianie wody, a jesienią przygotowujemy instalację do zimy.
Kiedy szklarnia potrzebuje zamgławiania
Pod szkłem i folią temperatura rośnie szybko, a w słoneczny dzień otwarte wietrzniki nie nadążają z odprowadzaniem ciepła. W upale rośliny przymykają aparaty szparkowe, żeby ograniczyć utratę wody. Pobierają wtedy mniej dwutlenku węgla, wolniej rosną, a u części gatunków opadają kwiaty i zawiązki.
Kłopot sprawia też suche powietrze. Przy zbyt niskiej wilgotności w szklarni roślina więdnie nawet na wilgotnym podłożu, bo liście tracą wodę szybciej, niż korzenie ją pobierają.
Zamgławianie roślin obniża temperaturę powietrza i podnosi jego wilgotność, a sterownik wyłącza mgłę, zanim w obiekcie zrobi się zbyt wilgotno.
Jak działa system zamgławiania szklarni
Przefiltrowana woda płynie z pompy pod ciśnieniem 70–100 barów do przewodów zawieszonych nad roślinami, a dysze zamieniają ją w mgłę o kroplach średnicy 5–20 mikrometrów. Krople tej wielkości parują w locie i nie osiadają na roślinach. Parująca woda zabiera z powietrza ciepło – tak działa chłodzenie szklarni bez moczenia liści, owoców i podłoża. Na suchych liściach trudniej rozwijają się choroby grzybowe.
| Zamgławianie wysokociśnieniowe | Zamgławianie niskociśnieniowe | Tradycyjne zraszanie | |
|---|---|---|---|
| Ciśnienie pracy | 70–100 bar | 3–6 bar | 2–4 bar |
| Wielkość kropli | 5–20 µm | 50–100 µm | powyżej 200 µm |
| Moczenie liści | znikome | duże | bardzo duże |
| Efekt chłodzenia | bardzo wysoki | średni | niski |
| Koszt instalacji | najwyższy | niski | najniższy |
Systemy niskociśnieniowe podnoszą wilgotność, ale część kropli opada na rośliny i podłoże. W uprawach wrażliwych na szarą pleśń czy mączniaka rzekomego trzeba wtedy często wietrzyć. Dlatego w szklarniach produkcyjnych i rozmnażarkach stosujemy zamgławianie wysokociśnieniowe. Mgła chłodzi i nawilża powietrze, a zraszanie upraw dostarcza wodę na liście i podłoże, więc obie metody służą do czegoś innego.
Dobór systemu do szklarni i tunelu
Co sprawdzamy przed projektem
- wymiary i wysokość obiektu oraz rodzaj osłony (szkło, poliwęglan, folia),
- wentylację i cieniowanie, czyli wietrzniki, wentylatory, kurtyny i cieniówki,
- uprawę, fazę rozwoju roślin i odpowiedni dla nich zakres wilgotności,
- nasłonecznienie i różnice warunków między częściami obiektu,
- źródło wody i jej jakość, od której zależy sposób uzdatniania,
- cel instalacji – chłodzenie, nawilżanie szklarni albo oba naraz.
Na tej podstawie dobieramy wydajność pompy, rozstaw i wysokość dysz oraz podział na strefy.
Sam metraż to za mało, bo zbyt mocny system łatwo nadmiernie nawilża obiekt, a zbyt słaby nie utrzyma właściwych warunków w upał.
Automatyka – krótkie cykle zamiast ciągłej pracy
System włącza się na podstawie odczytów z czujników temperatury i wilgotności. W większych obiektach sterownik bierze pod uwagę także deficyt prężności pary wodnej (VPD), który lepiej niż sama wilgotność względna pokazuje, jak szybko rośliny oddają wodę przez liście. Zamgławianie trwa krótko i powtarza się cyklicznie, a sterownik wydłuża lub skraca cykle zależnie od pogody i nasłonecznienia. Automatyka może też współpracować z wentylacją i wstrzymać nawilżanie powietrza w szklarni, gdy wietrzniki się zamkną albo stanie wentylator.
Zamgławiacz do tunelu foliowego
Tunel ma mniejszą kubaturę i cieńszą osłonę niż szklarnia, więc szybciej się nagrzewa, a przy wietrzeniu łatwo traci wilgoć. Do zamgławiania tunelu foliowego zwykle wystarczają jedna lub dwie linie dysz wzdłuż obiektu i prostsze sterowanie. Przy kilku tunelach jedna pompa może zasilać wszystkie, a każdy z nich pracuje wtedy jako osobna strefa.
Zamgławianie sadzonek i ukorzenianie
W rozmnażarce powietrze musi być bardzo wilgotne, bo sadzonka bez korzeni nie uzupełni wody, którą traci przez liście. System zamgławiania do ukorzeniania pracuje w krótkich, częstych cyklach i utrzymuje wilgotność blisko nasycenia bez moczenia podłoża, więc liście nie więdną, zanim sadzonka się ukorzeni.
Co daje zamgławianie szklarni
Instalacja zaprojektowana dla konkretnej uprawy zapewnia:
- niższą temperaturę w najgorętszych godzinach dnia,
- wilgotność utrzymywaną w zakresie dopasowanym do uprawy,
- suche liście i podłoże,
- lepsze ukorzenianie się sadzonek w rozmnażarce,
- pracę automatyczną, bez ręcznego pilnowania w weekendy i upalne popołudnia.
Montaż, uruchomienie i serwis
- Oględziny – sprawdzamy obiekt i rozmawiamy o uprawie.
- Projekt i kosztorys – dobieramy pompę, rozmieszczenie dysz, strefy, uzdatnianie wody i sterowanie.
- Montaż – instalujemy przewody ze stali nierdzewnej lub poliamidu odpornego na wysokie ciśnienie oraz dysze z zaworami, które nie pozwalają wodzie kapać po wyłączeniu systemu.
- Uruchomienie – dopasowujemy progi pracy do konkretnej uprawy.
- Serwis – wymieniamy filtry, czyścimy dysze z kamienia, przeglądamy pompę i przygotowujemy instalację do zimy.
Zanieczyszczenia i kamień zatykają dysze, dlatego zawsze dobieramy filtrację, a przy wodzie twardej lub z własnego ujęcia także zmiękczanie albo odwróconą osmozę. Jeśli instalację zasila deszczówka lub woda z otwartego zbiornika, dokładamy lampę UV, która ogranicza rozwój drobnoustrojów w przewodach.
Najczęstsze pytania
Czy zamgławianie szklarni moczy rośliny?
Nie, jeśli system jest poprawnie zaprojektowany. Krople z instalacji wysokociśnieniowej są tak drobne, że parują w powietrzu. Liście mogą zwilgotnieć tylko przy błędach w projekcie albo przy wilgotności bliskiej nasycenia, dlatego sterownik wyłącza mgłę na podstawie odczytów z czujników.
Czym zamgławiacz szklarniowy różni się od opryskiwacza?
Opryskiwacz służy do nanoszenia środków ochrony roślin i nawozów. Zamgławiacz szklarniowy w naszym wykonaniu rozpyla wyłącznie czystą wodę, żeby chłodzić i nawilżać powietrze.
Czy instalację da się rozbudować, gdy przybędzie tuneli?
Tak. Projektujemy ją modułowo, więc kolejne tunele lub nawy dołącza się jako nowe strefy. Jeśli planujesz więcej tuneli, od razu dobierzemy pompę z zapasem wydajności.
Co dzieje się z instalacją zimą?
Jeśli szklarnia jest ogrzewana, system może pracować przez cały rok, a w sezonie grzewczym służyć do nawilżania powietrza. Jeśli tunel lub szklarnia nie są ogrzewane, po sezonie spuszczamy wodę z przewodów i pompy, żeby mróz ich nie uszkodził.